БАТЫС ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ: ЗИЯЛЫ ҚАУЫМҒА ҚАРСЫ ҚУҒЫН-СҮРГІН

Кадыргалиев Н.М.*, Кайыржанов К.Б.*, Каленова Ж.M.

doi:10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).25

Кадыргалиев Н.М.*, Кайыржанов К.Б.*, Каленова Ж.M. ЗКИТУ

DOI: https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).25

Ключові слова: саяси қуғын-сүргін, үлкен террор, тоталитарлық жүйе, ашаршылық, сталиндік репрессия, құдайсыз бесжылдық, ұлтшылдық, тыңшылық және диверсия, діни қызметкерлер (молдалар мен поптар), ату жазасы, еңбекпен түзеу лагерлері, ақталу, ұлттық болмыс.

Анотація

Мақалада XX ғасырдың 30-40 жылдарындағы Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін мен «Үлкен террор» кезеңінің қасіретті беттері қарастырылады. Мұрағаттық деректер негізінде Орал өңіріндегі зиялы қауым өкілдері мен діни қызметкерлерге тағылған жалған айыптар, олардың тағдыры және 58-баптың зардаптары баяндалады. Жұмат Шанин, Салкен Балаубаев бастаған ұлт қаймақтарының істеріне талдау жасалып, тоталитарлық жүйенің ұлттық элитаны жою саясаты мен оның ұлттық болмысқа тигізген соққысы баяндалады. Мақала тарих сабақтарын ұмытпау және жазықсыз құрбандардың рухына тағзым ету идеясын алға тартады.