АЛТЫН ЖӘНЕ ҚАРАҢҒЫ ОРДА: ОРЫС БЫЛИНАЛАРЫНДАҒЫ КҮТПЕГЕН ЖАҢАЛЫҚТАР

  • Пименова М. В. ЗКУ им.М.Утемисова
Ключові слова: Кілт сөздер: концепт, этногерменевтика, лингвомәдениет, әлемнің тілдік бейнесі, былина, эпикалық дискурс, Алтын Орда, Қараңғы Орда, тарихи семантика, түс атауы.

Анотація

Аңдатпа. Мақаланың мақсаты – түс компоненті бар тұрақты тіркестерді – Алтын Орда және Қараңғы Орда ұғымдарын сипаттау. Зерттеудің міндеттері: 1. Алтын Орда концептісінің белгілерін анықтау және сипаттау. 2. Қараңғы Орда концептісінің белгілерін анықтау және сипаттау. Зерттеу нысаны – Александр Федорович Гильфердинг 1871 жылдың жазында жазып алған және 1894–1900 жылдары Санкт-Петербург қаласындағы Императорлық Ғылым академиясында үш том болып жарық көрген Онега былиналары. Эпикалық қор Алтын Орда мен Қараңғы Ордаға сәйкес келетін тарихи аймақтар атауларының күтпеген мағыналарын ашады. Былиналарға сәйкес, Қараңғы Орда Литвамен сәйкестендіріледі, ал Алтын Орда Киевтің солтүстік-батысында орналасқан. Орыс Солтүстігі былиналарының (стариналар деп аталатын) мәтіндерінде Алтын Орда мен Қараңғы Орда бір ұғымды білдіреді және ол басқаша Сорочин жері деп аталады.

Жарияланды:
2026-09-25
Як цитувати
Пименова М. В. (2026). АЛТЫН ЖӘНЕ ҚАРАҢҒЫ ОРДА: ОРЫС БЫЛИНАЛАРЫНДАҒЫ КҮТПЕГЕН ЖАҢАЛЫҚТАР. БҚУ хабаршысы, 103(3), 50. https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.103(3).6
Бөлім
Филология