ПОЛИЭТИЛЕН ҚАЛДЫҚТАРЫН ҚАЙТА ӨҢДЕУДІҢ ЗАМАНАУИ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ

  • A.E.Mendygaliyeva *,N.S.Yerzhanova,A.Bayode,R.N.Kubasheva,B.М.Kussainova ЗКУ
Ключові слова: Түйін сөздер: полиэтилен; полимерлік қалдықтар; қалдықтарды қайта өңдеу; механикалық қайта өңдеу; химиялық қайта өңдеу; пиролиз; экологиялық тиімділік; тұрақты даму; циркулярлық экономика; қоршаған ортаның ластануы.

Анотація

Аңдатпа: Мақалада полиэтилен қалдықтарын қайта өңдеудің заманауи әдістері қарастырылып, олардың экологиялық тиімділігіне тұрақты даму және қоршаған ортаға антропогендік жүктемені азайту тұрғысынан кешенді бағалау жүргізіледі. Зерттеудің өзектілігі полимерлік қалдықтар көлемінің артуымен, оларды кәдеге жаратудың төмен деңгейімен және полиэтиленнің экожүйелерге теріс әсерімен негізделеді.

Полиэтиленді қайта өңдеудің негізгі тәсілдері, соның ішінде механикалық рециклинг, химиялық әдістер (пиролиз, газификация, деполимеризация), сондай-ақ зиянды шығарындылар мен энергия тұтынуды азайтуға бағытталған инновациялық «жасыл» технологиялар талданды. Қалдықтарды бөлек жинау мен сұрыптаудың дамыған жүйесі болған жағдайда механикалық қайта өңдеу экономикалық және экологиялық тұрғыдан ең тиімді әдіс екендігі көрсетілді, өйткені ол полимерлердің материалдық құндылығын сақтауға және бастапқы шикізатқа деген қажеттілікті азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, химиялық қайта өңдеу әдістері аралас және ластанған полиэтилен қалдықтарын кәдеге жаратуға мүмкіндік беріп, полимерлік шикізатты қайта пайдалануды кеңейтеді және баламалы отын мен химиялық өнімдер алуға жағдай жасайды.

Әрбір әдістің артықшылықтары мен шектеулері, соның ішінде энергия шығындарының деңгейі, парниктік газдар шығарындыларының көлемі, технологиялық күрделілігі және екінші реттік өнімнің сапасы атап көрсетілді. Полиэтилен қалдықтарын қайта өңдеудің әртүрлі әдістерін кешенді және сараланған түрде қолдану экологиялық тәуекелдерді азайтудың және циркулярлық экономика моделіне көшудің негізгі шарты екендігі туралы қорытынды жасалды.

 

Жарияланды:
2026-06-25
Як цитувати
A.E.Mendygaliyeva *,N.S.Yerzhanova,A.Bayode,R.N.Kubasheva,B.М.Kussainova. (2026). ПОЛИЭТИЛЕН ҚАЛДЫҚТАРЫН ҚАЙТА ӨҢДЕУДІҢ ЗАМАНАУИ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ТИІМДІЛІГІ. БҚУ хабаршысы, 102(2), 489. https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).46
Бөлім
Экология