ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ГЕОГРАФИЯ ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІНДЕ ПАЙДАЛАНУ: ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕР, ЦИФРЛЫҚ ҚҰРАЛДАР ЖӘНЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ СЫНИ ОЙЛАУЫН ДАМЫТУҒА ЫҚПАЛЫ

  • Мағзат Қалдыбаева Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
  • Ильгизар Гайсин Қазан федералдық университеті
  • Санат Құмарбекұлы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
Ключові слова: білім берудегі жасанды интеллект, география пәнін оқыту әдістемесі, сыни ойлау, ГАЖ, генеративтік ЖИ, цифрлық құралдар, SAMR моделі, Қазақстан, Өзбекстан

Анотація

Бұл мақала орта және жоғары білім деңгейіндегі география пәнін оқытуда жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолдануды талдайды. 2022–2025 жылдар аралығында жарияланған эмпирикалық және аналитикалық деректерге сүйене отырып, мақала география білімінде тіркелген негізгі ЖИ құралдарын — географиялық ақпараттық жүйелерді (ГАЖ), генеративтік тіл модельдерін және бейімделгіш оқыту жүйелерін — зерттейді, сондай-ақ олардың оқушылардың сыни ойлауын дамытуға ықпалын қарастырады. Зерттеу жиынтық іріктемесі 2 657 қатысушыны қамтитын 29 эмпирикалық жұмыс бойынша жүргізілген мета-талдауға, сондай-ақ Қазақстан мен Өзбекстанның 966 география мұғалімін қамтыған аймақтық салыстырмалы сауалнама нәтижелеріне негізделген. Зерттеудің орталық мәселесі — ЖИ-дің білім беруге тигізетін оң әсерінің дәлелденген деректері мен мұғалімдердің оны тиімді кірістіруге дайын еместігі арасындағы қайшылық болып табылады. Зерттеулер арасындағы қарама-қайшылықтар нақты анықталған: бір зерттеулер ЖИ-ді құрылымдалған оқу сценарийлерінде қолданғанда академиялық жетістіктер мен жоғары деңгейлі ойлаудың өскенін тіркесе, басқалары ЖИ-ді құрылымсыз пайдаланудың оқушылардың дербес аналитикалық ойлауын тежеу қаупін құжаттайды.

Жарияланды:
2026-09-25
Як цитувати
Қалдыбаева, М., Гайсин, И., & Құмарбекұлы, С. (2026). ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ГЕОГРАФИЯ ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІНДЕ ПАЙДАЛАНУ: ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕР, ЦИФРЛЫҚ ҚҰРАЛДАР ЖӘНЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ СЫНИ ОЙЛАУЫН ДАМЫТУҒА ЫҚПАЛЫ. БҚУ хабаршысы, 103(3), 231. https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.103(3).22
Бөлім
География

Статті цього автора (авторів), які найбільше читають