АБАЙ ОБЛЫСЫ СУ АЙДЫНДАРЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ГИДРОХИМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОБИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕР НЕГІЗІНДЕ БАҒАЛАУ

  • Санат Құмарбекұлы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
  • Балгын Сабырғазина Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
  • Гульназ Садыканова Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
  • Куралай Алипина Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
  • Бағдат Карменова Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
  • Жадыра Кабатаева Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
Ключові слова: су айдындары, гидрохимия, зоопланктон, макрозообентос, ихтиофауна, трофикалық жағдай, экожүйе, балық шаруашылығы

Анотація

2023 жылы Абай облысындағы жергілікті маңызы бар жеті су айдынында кешенді зерттеу жүргізілді: су, зоопланктон және зообентос сынамалары алынып, бақылау аулаулары жасалды. Оттегі барлық нүктеде жеткілікті болды (6,5–8,7 мг/дм³), рН 7,35-тен 8,48-ге дейін өзгерді. Большое көлінің суы ащылау келеді (минералдануы 8195 мг/дм³). Аммоний азоты осы көлде 1,41 мг/дм³, Линьковое көлінде 1,02 мг/дм³ болып, нормативтен асты; қалған бес су айдыны тұщы.

Зоопланктон биомассасы 420–2873 мг/м³ аралығында болды, бұл С.П. Китаев шкаласы бойынша ультраолиготрофты және мезотрофты деңгейге сай келеді. Бентоста көрініс басқаша: 10,22–46,18 г/м² биомасса барлық су айдынын евтрофты немесе политрофты қатарға жатқызады. Аулауларда төрт түр кездесті – Carassius gibelio, Rutilus lacustris, Perca fluviatilis, Tinca tinca. Екі су айдынынан тек бозша мөңке ауланды, тағы екеуінен бірде-бір балық түспеді. Осы деректерге сүйеніп, Большое көлін көл-тауарлық балық өсіруге, төрт су айдынын әуесқойлық балық аулауға беруді, ал ең таяз екі су айдынын жергілікті маңызы бар су айдындарының тізбесінен шығаруды ұсындық.

Жарияланды:
2026-09-25
Як цитувати
Құмарбекұлы, С., Сабырғазина, Б., Садыканова, Г., Алипина, К., Карменова , Б., & Кабатаева, Ж. (2026). АБАЙ ОБЛЫСЫ СУ АЙДЫНДАРЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ГИДРОХИМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ГИДРОБИОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕР НЕГІЗІНДЕ БАҒАЛАУ. БҚУ хабаршысы, 103(3), 469. https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.103(3).40
Бөлім
Экология