ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ ГЛУБОКОЕ АУДАНЫНДАҒЫ ЦЕРКОВКА ӨЗЕНІНДЕГІ №  1, 2 ТОҒАНДАРЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ИХТИОФАУНАСЫ

Багдат Карменова; Куралай   Алипина; Гульназ Садыканова; Санат Құмарбекұлы; Анаргуль  Шарыпханова

doi:10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.101(1).42

Багдат Карменова ВКУ им.С.Аманжолова
Куралай Алипина Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
Гульназ Садыканова Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті
Санат Құмарбекұлы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
Анаргуль Шарыпханова Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті

DOI: https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.101(1).42

Ключові слова: Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы, Церковка өзені, №1 тоған, №2 тоған, ихтиофауна, экологиялық жағдай, биологиялық көрсеткіштер, популяция

Анотація

Мақалада Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданындағы Церковка өзенінде орналасқан №1 және №2 тоғандарының қазіргі жағдайы мен ихтиофаунасы терең зерттеледі. Зерттеу барысында су айдындарының экологиялық жағдайы, су ресурстарының ластануы, гидрологиялық режимнің өзгеруі, сондай-ақ антропогендік факторлардың әсері қарастырылған. Тоғандардағы балық популяцияларының биологиялық көрсеткіштері, оның ішінде ұзындық, салмақ және жас құрылымы бойынша деректер ұсынылып, өңірлер арасындағы айырмашылықтар мен өзгерістер анықталған.

Сонымен қатар, экологиялық жағдайды талдау барысында су электр станцияларының әсері, су айдындарының ластануы, су құрамындағы оттегінің мөлшері мен температураның өзгерісі зерттеліп, олардың балықтардың тіршілігіне әсері бағаланған. Бұл факторлар балықтардың өсіп-өну процесіне және популяцияның динамикасына елеулі әсер етеді. Мақалада, сондай-ақ, тоғандардағы балық шаруашылығын тиімді басқару үшін қажетті шаралар мен ұсыныстар берілген.

Церковка өзенінің №1 және №2 тоғандарындағы ихтиофауна әртүрлі балық түрлерінің мекендейтін жері болып табылады, оның ішінде стерлядь, алабұға, шортан, сазан сияқты маңызды балық түрлері бар. Биологиялық көрсеткіштерді талдай отырып, зерттеушілер популяцияның санындағы өзгерістерді болжауға және олардың қалпына келтіру шараларын әзірлеуге мүмкіндік алуда. Бұдан бөлек, экологиялық өзгерістер мен антропогендік әсерлерді ескере отырып, балықтардың табиғи мекендеу ортасын қорғау үшін арнайы шаралар ұсынылады.