АТЫРАУ ЖӘНЕ ЖАҺАНДЫҚ ПАРНИКТІК ЭФФЕКТ: КЛИМАТТЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ПЕРСПЕКТИВАЛАР

Анотація

Бұл зерттеу жаһандық парниктік эффектінің Қазақстанның стратегиялық маңызды аймағы болып табылатын көмірсутек шикізатын өндіруге және өңдеуге мамандандырылған Атырау облысының климаты мен әлеуметтік-экономикалық дамуына әсерін кешенді талдауға арналған. Зерттеудің мақсаты ұзақ мерзімді климаттық тенденцияларды анықтау, олардың экономиканың негізгі секторларына және халықтың тіршілік етуіне әсер ету дәрежесін бағалау, сондай-ақ өзгеретін климаттық жағдайларға бейімделу және жаһандық жылынудың теріс салдарын жұмсарту үшін тиімді стратегияларды әзірлеу және іске асырудың басым бағыттарын анықтау болды.

Зерттеу барысында Атырау облысының метеорологиялық станцияларында 2000 жылдан 2022 жылға дейінгі кезеңде жиналған температура мен жауын-шашын туралы көп жылдық деректерге статистикалық талдау жүргізілді. Талдау нәтижелері орташа жылдық температураның жоғарылауына қарай тұрақты тенденцияны, сондай-ақ жылдық жауын-шашын мөлшерінің төмендеуіне қарай жалпы тенденцияны анықтады, бұл бірге климаттың құрғақшылдығының жоғарылауына әкеледі. Бұдан басқа, ыстық толқындары және анормальды жоғары температурасы бар кезеңдер сияқты экстремалды жылу құбылыстарының жиілегені тіркелді.

Атырау облысы экономикасының негізгі секторларына, оның ішінде ауыл шаруашылығына, су ресурстарына және энергетикаға анықталған климаттық өзгерістердің әсерін бағалау ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігінің төмендеуінен, су ресурстарының тапшылығынан және ауа баптауға арналған электр энергиясын тұтынудың артуынан көрінетін айтарлықтай теріс салдарын көрсетті. Зерттеу мемлекеттік органдарды, бизнесті, ғылыми ұйымдарды және қоғамды тарта отырып, жаһандық климаттың өзгеруі жағдайында Атырау облысының тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін климаттың өзгеруіне бейімделудің және салдарын жұмсартудың кешенді стратегиясын әзірлеу және іске асыру бойынша ұсыныстармен аяқталады.