СИМВОЛИКА ЛУНЫ В РОМАНЕ «АЙ МЕН АЙША» / «ЛУНА И АЙША» Ш. МУРТАЗЫ

Анастасия Яковлева; Гульнар  Умарова

doi:10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).12

Анастасия Яковлева Западно-Казахстанский университет имени Махамбета Утемисова
Гульнар Умарова Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті

DOI: https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).12

Ключові слова: Кілт сөздер: Шерхан Мұртаза; внесюжеттік элемент; Ай символикасы; түркі мифологиясы; қазақ әдебиеті; мифопоэтика; ұлттық сана; көркем бейне; қасиетті кеңістік; циклдік қабылдау; интертекстуалдылық; көркем уақыт; мәдени код; рухани дәстүрлер.

Анотація

Аңдатпа. Бұл мақалада Шерхан Мұртазаның «Ай мен Айша» / «Луна и Айша» романындағы Ай бейнесінің символдық қызметі мен мифопоэтикалық мәні зерттеледі. Зерттеу барысында Ай бейнесі қазақ халқының дүниетанымымен, түркілік мифологиялық дәстүрмен тығыз байланысты екені анықталады. Мәтінге талдау жасау арқылы Ай тек эмоционалдық фонды қалыптастыратын атмосфералық деталь ғана емес, сонымен қатар уақыт пен болмысты циклдік қабылдауды бейнелейтін қасиетті мағынасы бар символ ретінде көрініс табатыны дәлелденеді. Сондай-ақ Ай туралы мифологиялық ұғымдардың шығармадағы көркемдік бейнесімен сәйкестігіне назар аударылады. Ай символикасы ұлттық сананы, кейіпкерлердің ішкі дүниесін және мәдени кодтарды жеткізудің көркемдік құралы ретінде қарастырылады. Зерттеу нәтижелері түркі әдебиетінің мифопоэтикасын одан әрі зерделеу үшін пайдалы болуы мүмкін.

Біографія автора

Гульнар Умарова , Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті

Умарова Г.С. – филология ғылымының кандидаты, доцент, профессор Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті, Қазақстан Республикасы, Орал. Эл. пошта: umarova_1959@mail.ru, ORCID: 0000-0003-3870-8998

Ш. МҰРТАЗАНЫҢ «АЙ МЕН АЙША» РОМАНЫНДАҒЫ АЙ СИМВОЛИКАСЫ

Анотація

Біографія автора