ВЛИЯНИЕ СИНТЕТИЧЕСКИХ И АБОРИГЕННЫХ БИОПРЕПАРАТОВ НА РАЗЛОЖЕНИЕ НЕФТИ И НЕФТЕПРОДУКТОВ В ПОЧВЕ

ВЛИЯНИЕ СИНТЕТИЧЕСКИХ И АБОРИГЕННЫХ БИОПРЕПАРАТОВ НА РАЗЛОЖЕНИЕ НЕФТИ И НЕФТЕПРОДУКТОВ В ПОЧВЕ

  • Ниязбекова А.Б., Байтлесова Л.И., Кенесарина К.Х*., Амиргалиева А.М. Западно Казахстанский инновационно-технологический университет
Ключові слова: топырақты биологиялық тазарту, мұнайдың ластануы, биопрепарат, синтетикалық микробтық консорциум, жергілікті микроорганизмдер, биоремедиация, катионды-анионды құрам, мұнайдың ыдырау жылдамдығы, қалдық көмірсутектер.

Анотація

Топырақтың мұнаймен және мұнай өнімдерімен ластануы ремедиацияның тиімді және экологиялық қауіпсіз әдістерін әзірлеуді талап ететін өзекті экологиялық проблеманы білдіреді. Осы жұмыста мұнаймен ластанған топырақты тазалау үшін екі типті биопрепараттардың салыстырмалы тиімділігіне бағалау жүргізілді: дайын синтетикалық биопрепарат (СБП) және аборигендік топырақ микроорганизмдерінің (ББӘ) консорциумы негізінде арнайы әзірленген биопрепарат. Зерттеулер Чинарев мұнай кен орнының мұнайымен ластанған «Алемтрансойл» ЖШС (Батыс Қазақстан облысы) өнеркәсіптік аймағының ауданында іріктелген топырақ топырақының үлгілерінде жүргізілді.

Эксперименттік зерттеулер салқын климаттық режимді имитациялайтын қоршаған ортаның төмен температурасында (16-17 °С) зертханалық жағдайларда орындалған. Биологиялық тазарту процесі биопрепараттардың эксперименттік партияларын қолдану арқылы жүзеге асырылды. Ластану дәрежесін және ремедиацияның тиімділігін бағалау топырақтың негізгі физикалық-химиялық параметрлерін, оның ішінде тазарту жүргізілгенге дейін және одан кейін ортаның pH және катионды-анионды құрамын айқындау негізінде жүргізілді. Эксперименттік деректерді статистикалық өңдеу Microsoft Excel бағдарламасындағы Стьюденттің t-критерийін пайдалана отырып жүргізілді. Зерттеу нәтижелері жергілікті климаттық жағдайларды ескере отырып, мұнаймен ластанған аумақтарды биологиялық қалпына келтірудің оңтайлы тәсілдерін айқындауға мүмкіндік берді.

Жарияланды:
2026-06-25
Як цитувати
Ниязбекова А.Б., Байтлесова Л.И., Кенесарина К.Х*., Амиргалиева А.М. (2026). ВЛИЯНИЕ СИНТЕТИЧЕСКИХ И АБОРИГЕННЫХ БИОПРЕПАРАТОВ НА РАЗЛОЖЕНИЕ НЕФТИ И НЕФТЕПРОДУКТОВ В ПОЧВЕ: ВЛИЯНИЕ СИНТЕТИЧЕСКИХ И АБОРИГЕННЫХ БИОПРЕПАРАТОВ НА РАЗЛОЖЕНИЕ НЕФТИ И НЕФТЕПРОДУКТОВ В ПОЧВЕ. БҚУ хабаршысы, 102(2), 559. https://doi.org/10.37238/2960-1371.2960-138X.2026.102(2).51
Бөлім
Экология